Pastei-publicaties

Hieronder vindt u verwijzingen naar de publicaties van Pastei.


2022

Het ruitpalmetstempel. Over circulatie en vervaardiging van zestiende-eeuwse boekbandstempels, in Boekbanden. Bij het afscheid van Rens Top als conservator boekbanden van de KB, pp. 116-121. (De Vries)

De band om Inc 129 (UB Groningen), met twee titels van de Freeska Landriucht-drukkerij, is gedecoreerd met ruitpalmetstempels. Vergelijking met andere banden toont aan dat het om een gangbaar stempeltype gaat. De afdrukken op de verschillende banden wijken soms in heel kleine details van elkaar. Traditioneel wrijfselonderzoek zal dan ook niet precies genoeg zijn om te kunnen vaststellen wanneer dergelijke boekbanden bij dezelfde binderij vandaan komen.


Papierûndersyk wiist út: hânskrift heale iuw âlder, in Letterhoeke 2022-2, pp. 26-27 (De Vries)

Datering van middeleeuwse handschriften gebeurt voornamelijk via onderzoek naar schriftsoort, decoratie en inhoudelijke informatie. Maar er is nóg een dateringsmiddel: watermarktonderzoek. Pastei richt zich hierbij vooral op de drie minst onderzochte handschriften van de Richthofencollectie: Hs R 8, 9 en 10. Het onderzoek aan R 9, tot nu toe gedateerd als 'ca. 1600', is ondertussen afgerond en leverde een vrij nauwkeurige datering op.


Uit het hart, uit het oog, uit het land, in Letterhoeke 2022-1, pp. 14-15 (Janssen)

Binnen de familie Wierdsma werden de handschriften in 1858 de Richthofencollectie werden, met de warme en koude hand doorgeschonken. Uit het hart en letterlijk uit het land, om zo in één klap bij hun latere naamgever te belandden en voor Friesland voor langere tijd uit het oog te geraken.


On the provenance of the Old Frisian law manuscripts, in From West to North Frisia. A Journey along the North Sea Coast Frisian studies in honour of Jarich Hoekstra, pp. 273-301 (Popkema)

Dit artikel geeft een overzicht van wat we tot nu toe weten over de provenance van de zestien handschriften met Oudfries recht. Van elk afzonderlijk handschrift wordt de bezittersgeschiedenis besproken en recent onderzoek door Pastei laat nieuwe inzichten zien.



2021

Van Wierdsmacollectie tot Richthofencollectie, in Letterhoeke 2021-3, pp. 14-15 (Janssen)

De handschriften uit de Richthofencollectie zijn twee keer ter veiling aangeboden: in 1813 en in 1858, vanuit dezelfde bezittende familie Wierdsma. Wat gebeurde er op die veilingen en hoe werden deze tien handschriften uiteindelijk van Wierdsmacollectie tot Richthofencollectie?


It Aldfrysk: de reis wurdich 1922-2022: 100 jier ‘Richthofenkolleksje’ yn Tresoar, in De Moanne jiergong 20 // nûmer 5 // novimber 2021, pp. 52-55 (Popkema)

In 1922 bracht de Leeuwarder boekhandelaar Herman Rudolph Schaafsma de Richthofencollectie naar Fryslân. Wat heeft deze collectie betekend voor de bestudering van het Oudfries en het Oudfriese recht? En wat was de rol van Karl Freiherr von Richthofen (1811-1888) hierin?


Wopke Eekhoff en de Richthofencollectie, in Letterhoeke 2021-2, pp. 14-15 (Janssen)

Dankzij de Leeuwarder stadsarchivaris Wopke Eekhoff (1809-1880) heeft de Duitse rechtsgeleerde Karl Freiherr von Richthofen (1811-1888) de tien handschriften met middeleeuws Oudfries recht (a.k.a. de Richthofencollectie) kunnen kopen. Maar hoe?


Uitgaven, spookedities en 'lost books'. Over de quodlibeta van de Leuvense theoloog Johannes Varenacker († 1475), in De Gulden Passer, 99/1, pp. 7-53 (De Vries en Popkema)

Dit artikel bespreekt diverse bibliografische tegenstrijdigheden in ons begrip van het drukwerk van de Leuvense theoloog Johannes Varenacker († 1475). Tevens presenteren de auteurs een update van Luc Burie's overzicht uit 1977 van het ons bekende geschreven en gedrukte werk van Varenacker.

Iere besitter fan it Twadde Hunsinger Hânskrift, in Letterhoeke 2021-1, pp. 12-13 (Popkema)

Een tot nu toe onbekende bezitter van het Tweede Hunsingöer Handschrift (R 3) geïdentificeerd, aan de hand moderne technieken en een muziekbalk in een handschrift uit de Groninger Archieven. Zijn naam: Haro Wyncken uit Appingedam (ca. 1490 - 1563). Maar toch blijft er een raadsel over. Wie helpt ons?


2020

Midsiuwske Fryske rjochthânskriften, in Letterhoeke 2020-3, pp. 16-17 (De Vries)

Een tot nu toe anonieme Friese meesterboekbinder geïdentificeerd, aan de hand van de band om Codex Roorda (R 6). Zijn naam: Roelof Hunia (ca. 1722 - 1803).


2018

‘Copy destroyed’: De lotgevallen van een verdwenen incunabel, in De Gulden Passer, 96/2, pp. 261-282 (Popkema en De Vries)

Een verslag over het terugvinden van een verloren gewaand exemplaar van Johannes Vernaker’s Quodlibetum. De indulgentiis, gedrukt door de anonieme 'Drukker van het Freeska Landriucht’ [1484-1486, locatie drukkerij onbekend]. De incunabel maakte ooit deel uit van de collectie van de abdij van Averbode, maar raakte op een gegeven moment zoek - totdat...


Betrapt! (Popkema en De Vries)

Gastbijdrage voor het blog ‘De wereld aan boeken’, van de Universiteitsbibliotheek Groningen, afdeling Bijzondere Collecties. Over bijzondere handgeschreven en doorgestreepte signaturen in de Meditationes de passione Domini van Bonaventura, o.a. te zien in Groningen UB, Inc 129. Wat is hier eigenlijk aan de hand?

2017

The Freeska Landriucht (1074R): A Book from Oldersum Castle Library Retrieved, in Amsterdamer Beiträge zur älteren Germanistik, 77 1-2, pp. 333 – 347  (Popkema)

Tresoar 1074R bevat diverse zestiende-eeuwse bezitterskenmerken. Deze notities zijn zowel in Latijn als in volkstaal opgetekend en staan op een bifolium dat als misdruk voor de hoofdtekst geplaatst is. Deze kenmerken tonen aan dat de incunabel in de zestiende eeuw deel uitmaakte van de bibliotheek van het kasteel in het Oostfriese Oldersum. Sterker nog, deze kopie van het Freeska Landriucht blijkt het enige overgeleverde exemplaar uit deze bibliotheek.

  

2016

Misprintinge leit skiednis bleat, in Letterhoeke 2016-1 (De Vries)

Wat een misdruk prijsgeeft over de drukker en eerste verspreiding van Tresoar 1074R.


Pastei en it ûndersyk nei it Freeska Landriucht, in E-zine Y-skrift, 22-01-2016 (Popkema)

Wat zeggen de glossen op het voorblad van Tresoar 1074R over de bezitters- en verspreidingsgeschiedenis van dit exemplaar van Freeska Landriucht?


2015

Het oudste Friese boek en diens onbekende drukker (Janssen)

De eerste publicatie van Pastei, als gastbijdrage op de website van de universiteitsbibliotheek Utrecht, afdeling Bijzondere Collecties, naar aanleiding van een digitaliseringsverzoek van Het Freeska Landriucht in UU J oct 1112 rariora. Janssen behandelt het Freeska Landriucht (FL) en de onbekende drukker van deze incunabel in algemene zin, en in het bijzonder het exemplaar van het FL in de convoluut UU J oct 1112 rariora.

Handbibliotheek

Digitaal raadpleegbare bronnen, om ook andere boekhistorici van dienst te zijn.


De productie van de Freeska Landriucht Drukkerij (overgenomen uit Schouten 2001: p. 168, met aanvullingen). Met hyperlinks naar incunabelcatalogi (ISTC, USTC en GW) en naar digitale facsimile's (indien beschikbaar):

Bonaventura. Meditationes de passione Domini. Hieraan toegevoegd nog een tekst van Paus Pius II. 30 bladen. 4o. Theologische tekst. (ISTC, USTC, GW)

Casus longi cum casibus brevibus codicum. Auteur waarschijnlijk Guido de Cumis. 362 bladen, fol. Juridische tekst. (ISTC, USTC, GW)

Gobius, Johannes. Quaestiones inter Johannem Gobi et Spiritum Guidonis Toegevoegd: Oratio Beati Augustini. 14 bladen. 4o. Theologische tekst. (ISTC, USTC, GW)

Freeska Landriucht. 90 bladen. 4o. Friese juridische teksten. (ISTC, USTC, GW)

Statuta provincialia Coloniensa et synodalia Trajectensia. Statuten van het bisdom Utrecht. 46 bladen, 4o. Kerkrechtelijke tekst. (ISTC, USTC, GW)

Vernaker, Johannes. Quodlibetum de superfluis in elimosinam largiendis. De indulgentiis, qualiter sunt concecendae, et quibus, et quibus non. 18 bladen. 4o. Theologische teksten. (ISTC, USTC, GW)


Artikelen over de Freeska Landrucht Drukkerij

Anne Popkema (2003): ‘Aspekten fan it Freeska Landriucht – Oer de edysjeferdieling fan Galama’, in: Philologia Frisica anno 2002., pp. 171-182.

Codicologische verhandeling over de productievolgorde van de negen exemplaren van het Freeska Landriucht.


Dennis Schouten (2001): 'Hypothese op hypothese stapelen’ Theorieën over de Freeska Landriucht-drukkerij: een overzicht',in: De boekenwereld, Jaargang 17 (2000-2001), pp. 167-194.

Een artikel over de meest gangbare theorieën over de localisatie en identificatie van de drukker van het Freeska Landriucht.